Epiktetos sözleri
Epiktetos kimdir; (doğumu 55 – Ölümü 135), Yunan stoacı filozoftur. Muhtemelen Hierapolis, Frigya’da köle olarak doğdu. Kuzeybatı Yunanistan’daki Nicopolis’e sürülene kadar Antik Roma’da yaşadı, hayatının büyük bölümü Nicopolis’de geçti ve orada da öldü.
Epiktetos sözleri
Epiktetos, Antik Yunan Stoacı filozoflardan biridir. Felsefesi, kişisel özgürlük, huzur ve içsel dinginlik üzerine odaklanır.
İşte Epiktetos’a atfedilen bazı etkileyici sözler:
Kişiye gerçek gücü veren şey, onun tepkisidir.
Mutluluğu aramak için, dışarı bakmak yerine içeriye bakmalısınız.
Başınıza gelenlerden şikayet etmek yerine, onlarla nasıl başa çıkacağınızı öğrenin.
İnsanları değiştiremezsiniz, sadece tepkinizi değiştirebilirsiniz.
Kendi düşüncelerimizi kontrol edemezsek, gerçek özgürlüğü elde edemeyiz.
Başınıza gelenlerden şikayet etmek, onları kontrol edebileceğiniz anlamına gelmez.
Mutsuzluğun temeli, başkalarının kontrolünde olan şeylere duyulan bağımlılıktır.
Mutluluk, sadece içsel dinginlikte ve kabulde bulunur.
Siz ne olduğunuzu, sadece neye dönüşmek istediğinizi kontrol edebilirsiniz.
Gerçek özgürlük, istediğiniz gibi düşünebilme ve tepki verebilme yeteneğidir.
Mümkün olduğu kadar sus yahut zaruri, elzem olan sözleri söyle ve az kelimeyle söyle.
Gerçek mutluluğun karakteri, sürekliliği ve hiçbir engele çarpmamasıdır. Bu iki karakteri olmayan mutluluk gerçek değildir.
Eğer öküzlerle domuzlar konuşabilseydi, yemden başka şey düşünenlerle alay ederlerdi.
Felsefede, politikada, edebiyatta ya da herhangi bir sanatta olağanüstü olan tüm insanlar, melankoliktir.
Bir güzel söz söyleme sanatı varsa, bir de güzel anlama ve dinleme sanatı vardır.
Her şeyin iki kulbu vardır. Bunlardan biri o şeyi taşımaya elverişli bir kulptur diğeri elverişsiz. Öyleyse kardeşin sana bir kötülük ederse, onu sana kötülük yaptığı kulptan tutma. Zira bu onu taşımaya elverişli bir kulp değildir. Öbür kulptan, yani kardeşlik kulbundan tut. Bu suretle, onu tahammül edebileceğin, sağlam tarafından tutmuş olursun.
Yalnızken kupkuru bir çölde kaldığını söylersin. Büyük, kibar çevrelerde ise hırsızların, haydutların, üçkağıtçıların ortasında kaldığını söylersin. Akrabandan, karından, çocuklarından, dost ve komşularından şikayet edersin. Eğer akıllı biri olsaydın, yalnız kaldığında dinlenmekte olduğunu, rahat yaşadığını, kendi başına bulunmaktan zevk aldığını ve ilahlara özgü davrandığını söylerdin. Kalabalık içindeyken de sıkılacağına ve buna boş bir şamata diyeceğine bayram, şenlik, eğlence, derdin ve böylece her daim muştu olurdun.
Epiktetos Sözleri
Hain ve hayırsız bir insana istenileni yapmadığını, istenilmeyeni yaptığını ispat edersen onu doğru yola getirmiş olursun. Fakat bunu ispatlayamazsan ondan şikayet etme, kendinden şikayet et.
Ruh, suyla dolu bir havuza benzer. Onun kanatları bu havuzu aydınlatan ışıktır. Havuzdaki su dalgalandıkça ışığın da dalgalandığı sanılır. Halbuki ışık olduğu gibi durmaktadır. Bu, insan için de böyledir. İnsan endişeli ve perişan olduğunda faziletler endişeli ve perişan olmaz. Onun özündeki kuvvetler harekete geçmiştir. Bu kuvvetler dinginliğe erdiğinde her şey dinginleşecektir.
Alışkanlıklarını karşıt alışkanlıklarla boyunduruk altına al. Şehvete mi düşkünsün? Kendini ondan mahrum ederek on boyunduruk altına al. Tembel misin? İşe sarıl. Şaraba mı düşkünsün? Suyla yetinmeyi dene. Tüm kötü alışkanlıklarına böyle muamele et. Boşuna uğraşmadığını göreceksin. Kendine iyice güvenmeden kötü alışkanlıklarının yanından bile geçme. Zira tarafların gücü henüz dengelenmemiştir. Seni mağlup etmiş olan, yeniden mağlup edebilir seni.
Yürürken çiviye basmamaya, ayağının burkulmamasına nasıl dikkat ediyorsan, aynı şekilde varlığının en esaslı tarafının yani aklının çarpılmamasına dikkat et! Hayatının her anında bu kaideye riayet edersen daha sağlam adımlarla ilerlemiş olursun.
Epiktetos Sözleri
Herhangi bir şey konusunda “Onu kaybettim” deme! “Onu iade ettim” de! Çocuğun mu oldu? Onu geri verdin. Karın mı öldü? Onu da geri verdin Tarlanı mı elinden aldılar? İşte yine bir iade… Fakat “Onu elimden alan kötü bir adamdı” deme. Onu sana veren elin falanın ya da filanın aracılığıyla onu geri almasının ne önemi var? Onu sende bıraktığı müddetçe, sana ait değilmiş gibi istifade et ondan; tıpkı yolcuların hanlardan yararlanışı gibi…
Hasatlık beden için bir engeldir. Fakat irade zayıf olmadıkça iradeye engel olamaz. “Ben topalım.” Bu bedenim için bir zayıflık ve noksanlık. Başına herhangi bir felaket geldiğinde böyle düşün. O zaman bu felaketlerin sana değil, senin haricindeki şeylere engel olduklarını anlayacaksın!
İnsanları üzen eşya ve hadiseler değildir, onlar hakkında sahip oldukları düşüncelerdir. Mesela ölüm bir felaket değildir. Eğer böyle olsaydı Sokrates’e göre de böyle görünürdü. Gerçek felaket, ölümün bir felaket ve şer olduğu yolundaki kanaattir. İşte bu nedenle üzüntülü, yeisli, bedbaht olduğumuz demlerde kendimizden gayrısını, yani fikir ve kanaatlerimizden başka bir şeyi itham etmemeliyiz.
Seni eğlendiren, ihtiyaçlarını gideren, eşdeyişle sevdiğin şeyler karşısında temkinli ol. Onların ne olduğunu sorgula. En basit olanından başla işe. Bir çömleği sevdiğini idrak et. Böyle yaparsan, kırıldığında üzülmezsin. Eşini veya çocuğunu seviyorsan, kendi kendine “Fani bir varlığı seviyorum” de!
Arzularını ve tutkularını ortadan kaldır. Artık senin için hiçbir zalim kalmaz.
Bu sözler, Epiktetos’un Stoacı felsefesi çerçevesinde insanın içsel dünyasıyla ilgili düşüncelerini yansıtır. Onun öğretileri, zihinsel ve duygusal özgürlük arayışında olanlar için ilham verici ve yol göstericidir.
Epiktetos Sözleri konumuzdan sonra diğere konularımıza da aşağıdaki linklerden kolayca ulaşabilirsiniz. Semih YAŞAR
Ertuğrul Gazi Sözleri
Moliere Sözleri
