Dejavu Fransızca’da “görülmüş” anlamına gelir. Bunu tecrübe edenler hiç beklenmedik şeylerin tanıdık geldiğini söyler. Peki, neden böyle bir şeyi tecrübe ederiz?
Örneğin İngiltere’ye ilk defa seyahat edişiniz esnasında etrafta bir tura katıldınız ve geziyorsunuz. Aniden bulunduğunuz ortam ve binalar önceden orada bulunduğunuz ve o anı yaşadığınız hissini yaratıyor. Ya da arkadaşlarınızla yemek yiyorsunuz ve biri bir iddiada bulundu. O anı önceden yaşamış gibi hissediyor ve garip bir ruh haline bürünüyorsunuz.
Şaşırtıcı bir fenomen olan dejavu aslında çok karmaşık bir durumdur ve neden meydana geldiğiyle ilgili birkaç teori mevcuttur.
İsveçli düşünür Arthur Funkhouser bu tecrübelerin ayrıntılı olarak incelenmesi ve aralarındaki farkların dikkatli bir biçimde not edilmesi gerektiğini kaydetti. Yukarıda verilen iki örnekten birincisine Funkhouser “deja visite” yani “ziyaret edilmiş”, ikinciye ise “deja vecu” “ yaşanmış” ismini vermiştir.
Tüm dünyadaki insanların %70’lik bir kısmı dejavu yaşadığını belirtmiştir. Bu durumun en çok karşılaşıldığı yaş aralığı ise 15-25’tir.
Deja vu geçici lob epilepsisi ile yakından ilişkilendirilir. Deja vu geçici lob kaynaklı nöbet öncesinde görülebilir. Bu tür bir nöbetten muzdarip kişilerde nöbet ve çırpınma esnasında da deja vu görülme ihtimali yüksektir.
Ancak deja vu sadece tıbbi bir rahatsızlığı olan kişilerde değil sağlıklı bireylerde de görülmektedir. Pek çok psikanalist dejavu’nun basit bir hayal olduğunu düşünürken bazı psikiyatrlar beynin bilinmeyen bir nedenden dolayı şuanı geçmiş olarak algılaması nedeniyle ortaya çıktığını savunmaktadır. Parapsikologlar ise deja vu’nun önceki yaşamla ilgili olduğunu düşünmektedir.
Açıkça görülen tek bir şey vardır ki dejavu henüz nedeni bile tam olarak açıklanamamış bir durumdur ve üzerinde daha fazla araştırma yapılması gereklidir.