(Latince Tanacetum, Yunanca “uzun” anlamına gelen tanos sözcüğünden gelir. Bitkinin solgun çiçeklerinin uzun süre dalında bozulmadan kalmasına bir göndermedir bu. Vulgare ise, “bildik, yaygın, herkesçe bilinen” demek.)
60-150 cm boylarında, dik, dallara ayrılan yapıda, yuvarlak kesitli, üzerinde pembe lekeler bulunan yeşil gövdeli, odunsu köksaplı (rizom), çok yıllık, otsu bir bitkidir. Hoş kokulu, derin girintili, dişli kenarlı, bileşik yapraklarını sonbaharda döker, ama ilkbaharda yeniden yapraklanır. Temmuz-ekim aylarında hafif ama güzel kokulu, düz sarı çiçekler açar; bunlar birçoğu bir arada tutam oluştururlar. Bitkinin minik tohumları yeşilimsi beyaz renkli ve dikdörtgen biçimlidir.
1400 metre yüksekliğe kadar sürülmemiş topraklarda, yol kenarlarında, orman sınırlarında yetişir. Türkiye’nin kuzey, doğu ve iç kesimlerinde bulunur. Park, bahçe ve tarlalarda 60 cm aralıklarla yetiştirilir de. Bunun için ilkbaharda ya da sonbahar başlangıcında tohumları ekilir, ya da gövdeden ayrılan dallar dikilir. -15 derecelik soğuğa kadar dayanabilir.
Eski Yunan’da, Roma’da çok değer verilen bir bitkiydi. Mikrop öldürücü özelliğinden dolayı çürümeyi önlediği için, kendisine “ölümsüzlük otu” muamelesi yapılmış, cesetleri bozulmadan tutmada kullanılmış; hatta bitkiden bir ölümsüzlük içkisi yapılmıştır.
İngiltere’de, buranın özellikle kuzey bölgelerinde bitkinin çiçekli sürgünleri, mutfakta baharat olarak kullanılır. Acımsı lezzeti hindi gibi iri kümes hayvanlarından yapılma yemeklere, salamura balıklara ve omletlere bir çeşni katar.
Bitkinin kurutulmuş çiçekleri çelenk ve buketlerde yer alır, hoş kokusundan dolayı odalara güzel koku ve görüntü sunması için hazırlanan potpuri tabaklarına eklenir.
Sarı boyarmadde olarak kullanılabilir.
Bileşiminde tanen, reçine ve tuyon adlı uçucu yağ, özellikle yapraklarında da potasyum bulunur.
Toprak üstü kısımlarının güçlendirici, kurt düşürücü, sindirim kolaylaştırıcı etkileri vardır. Bunun için 10 gram bitki 1 litre (5 bardak) kaynar suyla demlenir, günde iki-üç kez birer bardak içilir.
Dikkat, zehirli olduğu için doz aşımı tehlike yaratabilir. Çocuklar ve hamileler kullanmamalıdır!
Bitkinin bir diğer yararı, kırsal kesimde mutfaklara dadanan karıncalarla fareleri kaçırmasıdır; bunun için mutfağın çeşitli köşelerine bu bitkiden bırakmak gerekir.
Yine uyuza karşı da cilde sürülür.
Solucan Otu Bir Başka Açıklaması
Turnagagasıgiller familyasındandır.
1 5-35 cm boylarında, yuvarlak yapraklı, köksaplı (rizomlu), morumsu kırmızı çiçekleri olan, çok yıllık, otsu bir bitkidir. İç ve Doğu Anadolu’da kendiliğinden yetişir.
Malatya ve Maraş’ta çiçekli dalların yaz aylarında pazarlarda satıldığı belirtilmektedir.
Bileşiminde tanen, uçucu ve sabit yağlar,
şeker bulunmaktadır. Solucan otu denilmesinin nedeni çiçekli taze dallarının bağırsak solucanlarını düşürmesidir.
Bu etkinin ortaya çıkması için taze dallardan yüz gram kadar yenir. Kış ayındaysa kurutulmuş dallar ufalanıp, sık bir elekten ya da tülbentten elendikten sonra sabahları aç karna pekmeze karıştırılarak yenir.
Tazesi kurusundan daha etkili olan uygulama, çocuklar için de tehlike taşımamaktadır.
Solucan Faydaları :
Sindirim sistemini uyarır, iştah açar. Hazımsızlığı en aza indirger.
Kadınlarda aybaşı dönemini kolaylaştırır.
Bedeni güçlendirici toniktir.
Solucan Otu EtkiSi ve Kullanımı:
Antik kültürlerde solucanotunun çürümeyi engellediği düşünülmüş, antiseptik özelliklerinden dolayı, bitki ölü bedenleri korumakta, mumyalama işinde kullanılmıştır.
• Bedeni güçlendirici toniktir.
• Sindirim sistemini uyarır, iştah açar. Hazımsızlığı en aza indirger.
• Kadınlarda aybaşı dönemini kolaylaştırır.
• Sindirim organlarındaki kurtlardan (solucanlardan) kurtulmak için etkili bir ilaçtır. Askarit (Askaris) gibi iğne biçimli kurtlara etkili iken, şerit halindeki kurtlara etki yapmaz, içerdiği maddelerden ötürü yüksek dozda ve sürekli olarak alınması tehlikeli olabilir.
• Uyuz hastalığında dıştan kullanılan yararlı bir losyon olur.
Bu etkileri sağlamak üzere, solucanotunun çiçek ve yapraklan bitki çiçekli iken yaz başı ile sonbahar başı arasındaki devrede toplanıp özenle kurutulur, 1 tatlı kaşığı kurumuş yaprak-çiçek karışımı 1 bardak kaynar suda 10-15 dakika süreyle demlendirilerek elde edilen infüzyon, günde iki kez birer bardak içilir. Uyuz durumunda aynı infüzyon şikâyetli yerlere dıştan uygulanır.
UYARI
• Gebelikte soluncanotu alınmamalıdır.
• Yukarıda tanımlaması ve ilaç olarak uygulamaları sunulan Solucanotu (Tanacetum vulgare) ile Anadoluda aynı adla ve kısmen benzeri amaçlarla kullanılan ve yabani ıtır da denilen Solucanotu (Pelargonium endlicherianum) bitkisi karıştırılmamalıdır.