Orhan Gazi hayatı

Osmanlı padişahlarının ikincisi.

Saltanatı: 1326-1360

Babası: Osman Bey – Annesi: Mal Hatun

Doğumu: 1281 Vefatı: 1360

Sultan Osman Gazi’nin oğlu olup, dedesi Ertuğrul Gazi’nin vefat ettiği 1281 senesinde Söğüt’te doğdu. Küçük yaştan itibaren tam bir disiplin ve intizam ile istikbalin beyi olacak şekilde yetiştirildi. Şeyh Edebali ve Dursun Fakih gibi alimlerden ilim öğrenip, feyz aldı. Gençliğinden itibaren Bizans tekfurlarıyla olan gazalara katıldı. Kumandanlık ve devlet idaresi konularında bilgi ve tecrübe kazandı. Babasının yaşlılığı dolayısıyla 1324’ten itibaren devlet idaresinin başına geçti. Osman Gazi, onu Bursa’nın fethiyle görevlendirdi.

Orhan Bey’in 1326’da Bursa’yı fethi sırasında Osman Gazi vefat etti. Babasının naşını Bursa’da Gümüşlü Kümbet’e naklettikten sonra Osmanlı Devleti’nin ikinci sultanı olarak tahta geçti ve devlet merkezini Yenişehir’den Bursa’ya nakletti.

Bundan sonra fetih ve gaza hareketlerine hız veren Orhan Gazi, 1329’da Bizans kuvvetlerini Pelakanon’da ağır bir yenilgiye uğrattıktan sonra 1330’da İznik’i aldı. Devletin geçici merkezi haline getirilen İznik şehri imar edilerek, İslamî eserlerle süslendi. Orhan Gazi, İznik’in en büyük kilisesini camiye çevirerek burada Cuma namazı kıldı.

Fetih hareketlerine devam eden Orhan Gazi, 1331’de Taraklı, Mudurnu ve Göynük kasabalarını, 1333’de Gemlik, 1336’da Kirmastı, Mihaliç ve Ulubat kasabalarını zaptetti. 1337’de İzmit’in fethi ile Kocaeli yarımadasının tamamı Osmanlıların eline geçti.

1353’te Bizans’taki iç karışıklıklardan faydalanan Orhan Gazi, Gelibolu’da Çimbe kalesine sahip oldu. Bu, Osmanlıların Rumeli’ye geçerek bölgeyi tanımaları ve gelecekteki fetihleri bakımından önemli rol oynadı. Nitekim oğlu Süleyman Paşa’yı Rumeli’deki kuvvetlerin başına tayin eden Orhan Gazi, Bolayır’dan Tekirdağ’a kadar olan bölgeyi fethettirdi.

Diğer taraftan Anadolu’da da birliği sağlama çalışmalarına hız veren Orhan Gazi; Karesioğullarından 1345’te Balıkesir’i, 1350’de ise Bergama ve Edremit’i, Eretna beyliğinden de 1354’te Ankara’yı aldı.

Orhan Gazi, büyük oğlu Süleyman Paşa’nın 1359’da bir av sırasında attan düşerek vefat etmesi üzerine üzüntüsünden hastalandı ve 1360 yılında vefat etti. Bursa’daki Gümüşlü Kümbet’e defnedildi. Yerine oğlu I. Murat geçti.

Şahsiyeti nesillere örnek mahiyette olan Orhan Gazi, halim-selim olup, son derece merhametliydi. Kolay kızmaz, kızınca da belli etmezdi. Askerlerini ve tebeasını kendisinden fazla korurdu. Çok adildi. “Adaletin en kötüsü geç tecelli edenidir. Sonunda hüküm isabetli olsa geciken adalet zulümdür.” buyururdu. Orhan Gazi’nin İslam ahlakına hayran olup, adaletine gıpta eden hıristiyanlar kendi soyundan ve dininden hanedanların yerine, Osmanlı idaresini tercih ederlerdi.

Orhan Gazi devrinde fethedilen beldeler ilmî, mimarî ve sosyal tesislerle süslendi. İznik fethedilince, manastırını medreseye çevirterek ilk Osmanlı medresesini kurdu. Yine İznik’te yaptırdığı imaretin açılışında kendi eliyle fakirlere ve gazilere aş dağıttı. Ahalisinden müslim ve gayr-i müslim hiç kimsenin aç kalmamasına gayret etti.

Cihattan vazgeçmez ve emri altındakileri devamlı Allahü tealanın dinini yaymaya teşvik ederdi. Oğlu Murat Gazi’ye “Oğul! Cennet mekan babam Osman Gazi Han bir avuç toprağı beylik yaptı. Biz Allah’ın izniyle beyliği sultanlığa çevirdik. Sen daha da büyüğünü yapacaksın! Osmanlı’ya iki kıta üzerine hükmetmek yetmez. Zira İ’la-yı kelimetullah (Allahü tealanın ismi şerifini yüceltmek, İslamiyet’i yaymak) azmi iki kıtaya sığmayacak yüce bir azimdir.” diyerek son vasiyetini yapmıştır.